Op de kenniswebsite delen en verrijken we de opgedane kennis rondom de bouw van de Noord/Zuidlijn. Zo bereiken we de metrobouwers, projectmanagers en communicatiedeskundigen van de toekomst en zullen de lessen van de Noord/Zuidlijn daadwerkelijk beklijven en handvatten bieden aan medewerkers van andere grote infrastructurele werken nu en in de toekomst.
18 december 2013

Effecten ondergronds bouwen op oude huizen beter voorspelbaar

mandy

De effecten van ondergrondse bouwactiviteiten op oude huizen met een houten paalfundering worden met de huidige rekenmodellen te optimistisch ingeschat. Dat stelt Mandy Korff, senior adviseur bij Deltares, na diepgaand onderzoek bij de Noord/Zuidlijn. Daarbij analyseerde zij de aanleg van de 30 meter diepe bouwputten voor de stations Rokin, Vijzelgracht en De Pijp. In juli 2013 promoveerde Korff aan de universiteit van Cambridge op de ‘Response of piled buildings to the construction of deep excavations’. Zij stelt op twee onderdelen verbeteringen van het ontwerpproces voor. Bereken de risico’s voor paalfunderingen nauwkeuriger. En neem de voorbereidende activiteiten mee in de ontwerpberekeningen van ondergrondse bouwwerkzaamheden.

Voor het eerst uitgebreid onderzoek
Huizen gefundeerd op houten palen komen in Nederland en wereldwijd in veel oude steden gelegen aan rivieren voor, zoals Amsterdam, Haarlem, Dordrecht, Rotterdam, New Orleans, Jakarta en Singapore. Deze palen zijn vooral kwetsbaar als er ondergrondse bouwactiviteiten plaatsvinden. Voorheen werden de effecten voor houten paalfunderingen te optimistisch ingeschat. Er werd eerder slechts beperkt onderzoek gedaan naar het gedrag van paalfunderingen bij ondergronds bouwactiviteiten. Bestaand onderzoek had bovendien meestal betrekking op nieuwe palen of palen gefundeerd in stevigere ondergrond. Mandy Korff heeft nu uitgebreid de specifieke situatie van de oude (houten) palen in slappe bodem bestudeerd. Ze vertelt op Noordzuidlijnkennis.net waarom haar onderzoek relevant is voor de NoordZuidlijn en ook voor nieuwe projecten.

Waardevolle meetgegevens Noord/Zuidlijn
“Voor het onderzoek gebruikte ik de gegevens van de aanleg van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn. Vanaf het begin van de bouw zijn de vervormingen van de ondergrond en de huizen tot op grote diepte nauwkeurig gevolgd en vastgelegd. Deze ondergrondse monitoringsdata is voor mijn onderzoek van grote waarde geweest. Ik analyseerde de aanleg van diepe stations in de binnenstad in de periode 2002 tot 2012 en de gevolgen daarvan voor de omgeving. Door gebruik te maken van de zeer uitgebreide meetgegevens kon voor het eerst het gedrag van de huizen en de bodem met elkaar worden vergeleken.

Effect groter dan gedacht
Ik kom tot de conclusie dat de gevoeligheid van  oude houten paalfunderingen voor ondergrondse bouwactiviteiten groter is dan voorafgaand aan de start van de bouw was gedacht. Op basis van mijn onderzoek ontwikkelde ik een rekenmodel waarmee het zakken van de houten palen door ondergronds bouwen beter kan worden voorspeld. Hierdoor kunnen vooraf de risico’s op schade beter worden ingeschat. Ook kunnennieuwe bouwputten hierdoor efficiënter worden ontworpen. Het rekenmodel kan worden toegepast bij vele soorten ondergrondse bouwactiviteiten; van diepe bouwputten en boortunnels tot het onderkelderen van huizen. Ook andere funderingen dan houten palen kunnen met het nieuwe rekenmodel worden beoordeeld.

Effect voorbereidende werkzaamheden groot
Tijdens mijn onderzoek analyseerde ik tevens de impact van de diverse verschillende bouwwerkzaamheden. Ik ontdekte dat de voorbereidende werkzaamheden voor een bouwput, zoals het verleggen van kabels en grondversterkingen en het maken van de diepwand, soms meer effect hebben op de houten palen dan het ontgraven van de bouwput zelf. De voorbereidende activiteiten worden echter doorgaans in de ontwerpberekeningen nauwelijks meegenomen, terwijl ze in Amsterdam duurden van 2003 tot 2007 en meer dan de helft van de vervormingen bleken te veroorzaken. Om die reden pleit ik er dan ook voor voortaan de impact van de voorbereidende werkzaamheden beter mee te nemen zodat een reëlere inschatting van de te verwachten vervormingen van de ondergrond en huizen ontstaat. ”

Schade als gevolg van incidenten
Korffs onderzoek heeft betrekking op schade ten gevolge van het installeren en ontgraven van bouwputten en niet door incidenten zoals de lekkages in de bouwput van station Vijzelgracht in de zomer van 2008. De effecten hiervan zijn met het ontwikkelde model niet te berekenen omdat deze afhankelijk zijn van aard en omvang van de lekkage van water en eventueel zand. Bij alle stations van de Noord/Zuidlijn is het uitgraven inmiddels ruim een jaar achter de rug en zijn er geen significante effecten op huizen en gebouwen in de omgeving meer te verwachten, waardoor de gepresenteerde resultaten een compleet overzicht geven van de te verwachten effecten tijdens de bouw van dergelijke ondergrondse constructies.

Wilt u haar proefschrift lezen? Deze is te downloaden via de online bibliotheek.

Reacties

Een reactie op “Effecten ondergronds bouwen op oude huizen beter voorspelbaar”

  1. […] onderzoek gedaan waar gebruik is gemaakt van onze data, bijvoorbeeld bij het promotie-onderzoek van Mandy Korff naar de effecten van ondergrondse bouwactiviteiten op oude huizen met een houten paalfundering. En […]

Geef een reactie

392 keer bekeken

Gerelateerde artikelen

De bouw van zinktunnelsWaarom juist nu een congres over boortechniek?Congres Tunnelboren Noord/ZuidlijnNoord/Zuidlijn genomineerd voor de SchreudersprijsBoortunnel Noord/Zuidlijn wint Schreudersprijs 2013Strukton wint International Tunnelling Award voor Noord/Zuidlijn